Lhee
Tot 1812 vormde het markegebied van Lhee samen met die van Dwingeloo één schultambt. De westgrens van de marke van Lhee liep tot voor kort dwars door de oostelijke nieuwbouw-wijken van Dwingeloo en lag ten hoogte van de straten Nijstad en Weverslaan.

Ten zuiden van beide dorpen liggen de Noord Lheeder-es en de Zuid Lheeder-es, erboven langs de Dwingeler Stroom de Lheedermade. Ten zuiden van de es strekt zich het Lheederzand uit, een groot bosgebied ten noorden van de Dwingeler Heide. Samen met Lheebroek vormt het buurschap een marke.

In de middeleeuwen was Lhee van meer betekenis dan het naburige Dwingeloo, zoals blijkt uit een belastingaanslag van de bisschop van Utrecht. Hij voerde kort na 944 een heffing per boerenerf in op het gebruik van woeste grond, de zogenaamde schuldmudden. Lhee moest elf schuldmudden opbrengen, Dwingeloo slechts vijf.

Bij zandafgravingen in 1953 werd aan de zuidkant van Lhee de fundamenten gevonden van een middeleeuws gebouwtje, waar mogelijk graan voor de heffing van belasting werd opgeslagen. Aardewerkscherven dateren het bouwsel, een zogenaamde spieker, in de tijd rond 1200.

Het schooltje van Lhee

De voormalige bijschool van Lhee staat model voor de schoolgebouwen van omstreeks 1800. Het gebouwtje, dat bestond uit één ruimte, wordt gekenmerkt door bakstenen muren, ramen met glasruiten en veldkeien op de vloer. In 1953 werd het schooltje steen voor steen afgebroken en overgebracht naar het Openluchtmuseum in Arnhem, waar het in oorspronkelijke vorm weer werd opgebouwd.

Lees de volledige tekst op de site van Stichting Dwingels Eigen  
  

Lheebroek
Ongeveer 2 ½ kilometer ten noordoosten van Dwingeloo ligt het buurschap Lheebroek. Ten westen en noordwesten ervan liggen de Lheedermaden (aan de Dwingeler Stroom), ten zuiden de Lheebroeker-es en de boswachterij Dwingeloo met het uitgestrekte Lheebroekerzand. Dit natuurgebied werd in 1906 door Staatsbosbeheer aangekocht en in de eerste decennia van de 20ste eeuw bebost. Satellietnederzetting

De betekenis van de naam is: moerassig land (met bos) bij Lhee. Lheebroek is een satellietnederzetting van Lhee uit de 14e eeuw, gelegen op een zandrug in het beekdal van de Dwingeler Stroom. Oorspronkelijk telde de nederzetting vijf erven. Deze woonkern is tegenwoordig nog goed te herkennen aan de overzijde van de straat bij boerderij ‘De Meistershof'.

Aan het eind van de jaren 1920 werd de Dwingeler Stroom gekanaliseerd en mede door de opkomst van kunstmest kwam er een einde aan het zo karakteristieke en eeuwenoude beeld in de wintermaanden. In de loop negentiende eeuw breidde Lheebroek zich uit langs de doorgaande weg naar Lhee met enige grote boerderijen en keuterijtjes en een (inmiddels opgeheven) schooltje.

Lees de volledige tekst op de site van Stichting Dwingels Eigen